યુવાનીમાં પગમાં કમજોરી, સોજો અને દુખાવો થવા પાછળ મુખ્ય કારણો ખરાબ બ્લડ સર્ક્યુલેશન, કલાકો સુધી એક જ સ્થિતિમાં બેસવું કે ઊભા રહેવું, વિટામિન્સની ઉણપ, અથવા વેરિકોઝ વેઈન્સ હોઈ શકે છે. આ લક્ષણો ડીપ વેઈન થ્રોમ્બોસિસ (DVT) કે કિડનીની સમસ્યા જેવા ગંભીર રોગોના પ્રારંભિક સંકેત પણ હોઈ શકે છે.
મુખ્ય અને સૌથી સામાન્ય કારણ તમાકુનો ઉપયોગ છે, કોઈપણ સ્વરૂપમાં. સિગારેટ, બીડી, પાન, તમાકુ, ગુટખા, ઝરદા અથવા હુક્કા પીવાથી પગની નસોને સખત બનાવે છે. આનાથી નસોમાં લોહી ગંઠાવાનું નિર્માણ થાય છે અને તે સંકોચાઈ જાય છે. આનાથી રક્ત પુરવઠો ઓછો થાય છે અને નસોને પોષણ મળતું નથી, જેના કારણે પગ નબળા પડી જાય છે.
વધુ પડતું વજન વધવાથી પગ પર દબાણ આવે છે અને સોજો આવે છે. વધુ પડતો તળેલો ખોરાક, વધુ પડતો જંક ફૂડ, ઉચ્ચ કોલેસ્ટ્રોલ અને માખણ, શુદ્ધ લોટ અને મેયોનેઝનું સેવન કરવાથી વજન વધે છે, જેનાથી પગમાં સોજો વધે છે.
કલાકો સુધી એક જ જગ્યાએ બેસી રહેવાથી વધુ પડતી હલનચલન ન કરવાથી અને આખો દિવસ બેસી રહેવાથી પગના સ્નાયુઓ નબળા પડી જાય છે. ઓછી હલનચલનથી લોહીનું પંમ્પિંગ ઓછું થાય છે, જે પગની સમસ્યાઓને વધુ ખરાબ કરે છે. તેથી, વધુ પડતો આરામ પણ પગને આળસુ બનાવે છે. અથવા સતત ઊભા રહેવાથી પગના સ્નાયુઓ નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે અને પ્રવાહી (Fluid) એકઠું થાય છે, જેનાથી સોજો અને જડતા આવે છે.
આ સ્થિતિમાં પગની નસો ફૂલી જાય છે અને વાદળી કે ઘેરા જાંબલી રંગની દેખાય છે, જે અસહ્ય દુખાવો અને ભારેપણુંનું કારણ બને છે.
શરીરમાં આયર્ન, કેલ્શિયમ, વિટામિન B12, વિટામિન D ની ઉણપથી હાડકાં હોલો અને સંકુચિત થઈ જાય છે, જેના કારણે પગ સપાટ થઈ જાય છે. આ હાડકાંને અસર કરે છે. જ્યારે પગની રચના બગડે છે, ત્યારે પગના પંપિંગ પર અસર પડે છે. આનાથી લોહીનો પુરવઠો ઓછો થાય છે. અથવા પોટેશિયમની ઉણપને કારણે સ્નાયુઓ નબળા પડી જાય છે.
લાંબા સમય સુધી પગ લટકાવીને બેસવાથી પગ પર પણ અસર પડે છે. આનાથી પગમાં ઉપર તરફ લોહીનો પુરવઠો અટકે છે. લાંબા સમય સુધી બેસવાથી પગની શક્તિ પણ ઓછી થાય છે. ઘૂંટણ અને પગ ખાસ કરીને પ્રભાવિત થાય છે. તેથી, સમયાંતરે ફરતા રહો.
